Δυσφορεί η νύχτα

Από εκείνα τα βιβλία που δεν σε τραβάνε μέσα τους· σε σπρώχνουν με το ζόρι. Το "Δυσφορεί η νύχτα" του/της Marieke Lucas Rijneveld (ο/η συγγραφέας αυτοπροσδιορίζεται ως non-binary) είναι ένα δύσκολο, σκοτεινό ανάγνωσμα που αφηγείται την ιστορία της οικογένειας Μούλντερ μετά τον θάνατο του μεγάλου γιου της από ατύχημα, μέσα από τα μάτια της δεκάχρονης Τζάκετ. Μια παιδική φωνή που κουβαλάει βάρος δυσανάλογο της ηλικίας της και λειτουργεί ως φίλτρο για έναν κόσμο που έχει ήδη σαπίσει. Από τις πρώτες σελίδες γίνεται σαφές ότι εδώ δεν υπάρχει παρηγοριά, ούτε χώρος για ανάσα.

Η καθημερινότητα της Τζάκετ αποτυπώνεται μέσα από σκηνές ωμές, σκληρές, συχνά αποκρουστικές. Περιγραφές που δεν σοκάρουν επειδή λένε κάτι καινούργιο, αλλά επειδή επιμένουν. Ο κόσμος που πλάθει ο/η συγγραφέας βρωμάει θάνατο — και όχι μόνο μεταφορικά. Υπάρχει μια διαρκής σωματικότητα, μια εμμονή με τη φθορά, το αίμα, το σώμα, που σε κάνει να σφίγγεσαι και, σε αρκετά σημεία, να αναγουλιάζεις. Η θρησκευτική καταπίεση, η σιωπή μέσα στο σπίτι, η αδυναμία πένθους λειτουργούν σωρευτικά, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα ασφυξίας που δεν χαλαρώνει ποτέ.

Το πρόβλημα είναι ότι όλο αυτό μοιάζει να βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην απέχθεια που προκαλεί. Δεν υπάρχει εξέλιξη, δεν υπάρχει πραγματική κορύφωση· μόνο μια συνεχής κλιμάκωση του ίδιου συναισθήματος. Όταν φτάνεις στο τέλος —εξίσου φρικτό με το υπόλοιπο βιβλίο— δεν νιώθεις κάθαρση, ούτε λύτρωση. Το μόνο που σου βγαίνει είναι ένα ανακουφιστικό «ουφ», επειδή απλώς τελείωσε. Και αυτό, για μένα, δεν είναι αρκετό.

👍 Η αποτύπωση της πνιγηρής ατμόσφαιρας και του πένθους χωρίς ωραιοποιήσεις

👎 Η μονοδιάστατη επιμονή στη φρίκη που κουράζει και αδειάζει το βιβλίο από ουσία

Βαθμολογία: ✩✩✩