Η ανακωχή

Υπάρχουν κάποια βιβλία που έρχονται στα χέρια σου σαν υπενθύμιση ότι η καλή λογοτεχνία δεν χρειάζεται φανφάρες — μόνο καθαρή, αφοπλιστική αλήθεια. Ένα από αυτά είναι "Η ανακωχή" του Primo Levi. Το δεύτερο βιβλίο του Levi μετά το συγκλονιστικό Εάν αυτό είναι άνθρωπος δεν είναι απλώς ένα χρονικό επιστροφής· είναι η χαρτογράφηση ενός κόσμου μισοδιαλυμένου και ενός ανθρώπου που προσπαθεί να τον αντικρίσει ξανά με μάτια που πλέον δεν βλέπουν όπως πριν.

Η αφήγηση ξεκινάει την ημέρα της απελευθέρωσης, αλλά η “ελευθερία” αποδεικνύεται κάτι πολύ πιο χαοτικό απ’ όσο θα περίμενε κανείς. Ο Levi ξεκινάει ένα ταξίδι επιστροφής προς την Ιταλία — έναν προορισμό οικείο, αλλά πλέον τρομακτικά μακρινό. Σταθμό το σταθμό, πόλη την πόλη, χώρα την χώρα, ο συγγραφέας καταγράφει τη μεταπολεμική Ευρώπη σαν κάτι ανάμεσα σε λαβύρινθο και εγκαταλειμμένο θέατρο: άνθρωποι ξεριζωμένοι, στρατιώτες που δεν ξέρουν σε ποιο πόλεμο βρίσκονται, γραφειοκρατίες που τρίζουν, κοινωνίες που παλεύουν να θυμηθούν τι σημαίνει “κανονικότητα”.

Το βιβλίο σε βάζει πραγματικά στη θέση ενός ανθρώπου που πρέπει να μάθει εκ νέου πώς να ζει:

να περπατάει, να εμπιστεύεται, να διεκδικεί, να ελπίζει. Από το να βρει ένα ζευγάρι παπούτσια μέχρι το να επιβιώσει σε μια ξένη χώρα, από τις μικρές ταπεινές ανάγκες έως τις μεγάλες υπαρξιακές αγωνίες, ο Levi χτίζει με απλότητα και δεξιοτεχνία ένα μωσαϊκό εμπειριών που δείχνει πως η “ανακωχή” μετά από έναν πόλεμο δεν είναι ποτέ ειρήνη — είναι απλά χρόνος για να θυμηθείς ποιος είσαι.

Και καθώς ο κόσμος μπροστά του μοιάζει άλλοτε απογοητευτικός, άλλοτε απρόσμενα γενναιόδωρος, έχουμε την αίσθηση ότι διαβάζουμε όχι μόνο το ταξίδι επιστροφής ενός ανθρώπου, αλλά και το ταξίδι επιβίωσης μιας ψυχής που προσπαθεί να συμφιλιωθεί με ό,τι έζησε. Ένα ταξίδι που θα τον συνοδεύει μέχρι το 1987, όταν ο Levi θα αποφασίσει να εγκαταλείψει οριστικά έναν κόσμο που είχε προσπαθήσει τόσο να καταλάβει.

👍 Η συγκλονιστική αμεσότητα της γραφής του Levi, που καταγράφει την μεταπολεμική περιπλάνηση με ανθρωπιά, καθαρότητα και απίστευτη παρατηρητικότητα
👎 Καμία πραγματική αδυναμία· μόνο η απαιτητική φύση ενός βιβλίου που ζητάει από τον αναγνώστη υπομονή και ψυχική διαθεσιμότητα — αλλά αυτό είναι αναπόφευκτο με τέτοιο υλικό

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩✩