Το νησί του Βορρά

 

Νορβηγία. Ένα απομονωμένο νησί. Ένα έγκλημα που ζητά εξιχνίαση. Αν ψάχνεις σκανδιναβικό noir, το "Νησί του Βορρά" σου τα δίνει όλα.

Ο Holger Munch και η Mia Krüger επιστρέφουν σε ένα νησί όπου τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται και οι κάτοικοι κρύβουν περισσότερα μυστικά από όσα είναι διατεθειμένοι να παραδεχτούν. Ο Samuel Bjørk χτίζει την ατμόσφαιρα με σιγουριά: το κρύο, η απομόνωση, η αίσθηση ότι στο νησί δεν υπάρχει διαφυγή ούτε για τους κατοίκους, ούτε για τον αναγνώστη. Το δίδυμο πρωταγωνιστών φτάνει κοντά στη λύση, αλλά κάτι ξεφεύγει, ξανά και ξανά, με τρόπο που σε κρατά σε εγρήγορση.

Κι όμως, κάτι λείπει για να το συμπεριλάβεις στα κορυφαία του είδους. Ίσως επειδή η δομή είναι τόσο καλοφτιαγμένη που μερικές φορές νιώθεις ότι ξέρεις πού πηγαίνει. Ίσως το ότι ο δολοφόνος δεν είναι ο προφανής, κάτι που σε άλλα βιβλία θα ήταν δυνατό χαρτί, εδώ όμως μοιάζει περισσότερο με τεχνική ανάγκη παρά με αφηγηματική έκπληξη.

Απλώς, όταν κλείνεις το βιβλίο, αντιλαμβάνεσαι πόσα πολλά μέρη θες να επισκεφτείς ακόμα στη Νορβηγία.

👍 Η ατμόσφαιρα του νησιού

👎 Η δομή είναι αρκετά προβλέψιμη

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩

Άναψε πράσινο. Φύγαμε!

Γενικά με τις αυτοβιογραφίες δεν τα πάω καλά. Κάτι όμως με έπεισε να ανοίξω αυτή, και δεν το μετάνιωσα στιγμή.

Ο Matthew McConaughey δεν έγραψε την αυτοβιογραφία του με την κλασική έννοια. Δεν υπάρχει η συνηθισμένη δομή του «ξεκίνησα από εκεί και έφτασα εδώ». Αντίθετα, μοιράζεται στιγμιότυπα, ιστορίες, σκέψεις,  παράλληλες αφηγήσεις που συνθέτουν σιγά σιγά τον άνθρωπο που είναι σήμερα. Και διαβάζοντάς τες, αρχίζεις να βλέπεις πίσω από τον ηθοποιό που ξέρεις από τις ταινίες, το νεαρό που μεγάλωσε στο Τέξας, τις επιλογές που τον διαμόρφωσαν, τις στιγμές που θα μπορούσαν να τον έχουν πάνε αλλού.

Αυτό που ξεχωρίζει είναι η ειλικρίνεια και η αυτοσαρκαστική της εκδοχή. Ο McConaughey δεν ντρέπεται να τσαλακωθεί, να παραδεχτεί τα λάθη του, να θαυμάσει τον εαυτό του χωρίς να το κρύψει, και να μιλήσει ανοιχτά για το πώς έζησε και πώς θέλει να συνεχίσει να ζει. Δεν υπάρχει εδώ η συνηθισμένη επιτηδευμένη ταπεινοφροσύνη των αυτοβιογραφιών διασήμων. Υπάρχει ένας άνθρωπος που έχει σκεφτεί τη ζωή του και δεν διστάζει να σου πει τι βρήκε και πόσα φανάρια έκανε από κόκκινα και πορτοκαλί, πράσινα. 

Για όσους, όπως εγώ, δεν είναι φίλοι του είδους. το "Άναψε πράσινο. Φύγαμε!" είναι η εξαίρεση που αξίζει να κάνετε.

👍 Η ειλικρίνεια και ο αυτοσαρκασμός του συγγραφέα

👎 Κάποιες στιγμές η φιλοσοφική διάθεση του McConaughey γίνεται λίγο υπερβολική

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩✩

Οι μηχανορράφοι

Ένα κορεατικό θρίλερ δεν μοιάζει με αυτό που έχεις διαβάσει ως τώρα και αυτό είναι ταυτόχρονα το δυνατό και το αδύναμο σημείο του.

Ο Ρέσενγκ είναι δολοφόνος. Μεγάλωσε στη «Βιβλιοθήκη», την έδρα ενός εγκληματικού δικτύου που κρύβεται πίσω από κάθε δολοφονία που αλλάζει την ιστορία, υπό την επίβλεψη ενός γέρου που τον λένε Γερο-Ρακούν. Ποτέ δεν έκανε ερωτήσεις. Δεν τον ένοιαζε ούτε πού έπρεπε να πάει, ούτε ποιον έπρεπε να σκοτώσει, ούτε γιατί το σπίτι του ήταν γεμάτο βιβλία που κανείς δεν διάβαζε. Μέχρι που αποφάσισε να ξεφύγει από το σχέδιο που του έχει ανατεθεί και ανακάλυψε μια συνωμοσία που κρύβεται πίσω από τρεις ανυπόπτους γυναίκες: μια υπάλληλο σε βενζινάδικο, την αδερφή της σε αναπηρικό καροτσάκι και μια στραβομάτα βιβλιοθηκάριο. Αυτή η γνωριμία θα τον αναγκάσει να αποφασίσει αν θα παραμείνει πιόνι ή θα πάρει επιτέλους τον έλεγχο της ζωής του.

Ο Kim Un-su στο βιβλίο του "Οι μηχανορράφοι" χτίζει έναν κόσμο που δεν μοιάζει με κανένα άλλο αστυνομικό μυθιστόρημα που έχεις διαβάσει - μια εναλλακτική Σεούλ όπου τα σωματεία δολοφόνων ανταγωνίζονται για την κυριαρχία της αγοράς, με μαύρο χιούμορ και μια ποιητική γραφή που δεν περιμένεις από ένα θρίλερ. Αυτό που λείπει για τα ευρωπαϊκά δεδομένα είναι η υπόκωφη αίσθηση ότι κάτι πάει πολύ στραβά, ο τρόμος που σε κάνει να κοιτάς πάνω από τον ώμο σου. Παρόλα αυτά, όλα τα στοιχεία είναι εκεί για να σε κάνουν να ακολουθήσεις την υπόθεση με αγωνία μέχρι το τέλος.

👍 Το μαύρο χιούμορ
👎 Η απουσία της υπόκωφης έντασης που συνηθίζουμε στα δυτικά θρίλερ

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩

Οι Κατερίνες

Υπάρχουν βιβλία για κάθε εποχή. Αυτό είναι βιβλίο για διακοπές και για να αποφύγω τις παρεξηγήσεις, αυτό το εννοώ ως κομπλιμέντο.

Το βρήκα τυχαία, δεν ήταν στη λίστα μου, αλλά το όνομα του John Green ήταν εγγύηση. Έχοντας διαβάσει Το Λάθος Αστέρι, ήξερα με τι είδους συγγραφέα έχω να κάνω. Βέβαια στις "Κατερίνες" ο Green είναι πιο ανέμελος, πιο παιδιάστικος, σαν να έγραψε αυτό το βιβλίο με ένα χαμόγελο στο πρόσωπο.

Ο Colin είναι ένα παιδί-θαύμα που έχει βγει με δεκαεννιά κοπέλες, όλες τους Κατερίνες. Μετά την τελευταία, αποφασίζει να αναπτύξει ένα μαθηματικό τύπο που να προβλέπει την έκβαση κάθε σχέσης. Μαζί με τον φίλο του, τον Hassan, ξεκινά ένα road trip που τον οδηγεί σε ένα μικρό χωριό του Τενεσί. Κατά την διάρκεια αυτού του ταξιδιού θα ζήσει τόσα και θα πάρει τόσα μαθήματα όσα δεν πήρε κατά την διάρκεια της σχολικής του ζωής. Το στυλ αφήγησης ταιριάζει γάντι στο κόνσεπτ. Είναι ελαφρύ, χιουμοριστικό, με παρεκβάσεις και σημειώσεις που σε κάνουν να χαμογελάς.

Αυτό που έλειψε ήταν η ανάπτυξη των χαρακτήρων. Ο Colin περιγράφεται επαναλαμβανόμενα μέσα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του και τις μοιραίες σχέσεις του με τις Κατερίνες, αλλά δύσκολα νιώθεις ότι τον γνωρίζεις πραγματικά. Για ένα βιβλίο που υπόσχεται να μιλήσει για το τι κάνει κάποιον αξέχαστο, είναι λίγο ειρωνικό που οι χαρακτήρες μένουν στην επιφάνεια.

Ιδανικό ανάγνωσμα ανάμεσα σε δύο βουτιές και αυτό, μερικές φορές, είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεσαι.

👍 Το ανέμελο ύφος

👎 Η επανάληψη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του πρωταγωνιστή κουράζει

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩

Περιστατικά από το ταβάνι

 

«Δεν χαζεύουμε πια.» Έτσι ξεκινά η περιγραφή του βιβλίου. Νομίζω αυτή η πρόταση συνοψίζει καλύτερα από οτιδήποτε άλλο τι είναι και τι θέλει να είναι αυτή η συλλογή διηγημάτων.

Ο Χρήστος Ωραιόπουλος γράφει "Περιστατικά από το ταβάνι", ιστορίες δηλαδή,  που φαίνεται να έχουν γεννηθεί ακριβώς εκεί όταν ο ίδιος ήταν ξαπλωμένος, κοιτώντας το ταβάνι, αφήνοντας τη μνήμη να αναδύει στιγμιότυπα από χρόνια που μυρίζουν φοιτητική εστία και πρώτες αγάπες. Έρωτες, άγχη, ανασφάλειες, θάνατος - οι ίδιες θεματικές επιστρέφουν από ιστορία σε ιστορία, συνδεδεμένες μεταξύ τους με έναν τρόπο που κάνει τη συλλογή να διαβάζεται σαν ένα ενιαίο σύμπαν παρά σαν ανεξάρτητα κείμενα.

Αυτή η αυτοβιογραφική χροιά είναι και το δυνατό και το αδύναμο σημείο του βιβλίου. Από τη μια, οι ιστορίες είναι αληθοφανείς - παραδόξως αληθοφανείς, θα έλεγα, ακριβώς επειδή δεν προσπαθούν να είναι τίποτα παραπάνω από αυτό που είναι. Από την άλλη, ο Ωραιόπουλος πασχίζει σε κάθε ιστορία να δώσει μια άλλη, λίγο διαφορετική διάσταση, και δεν το καταφέρνει πάντα. Κάποιες ιστορίες έχουν ενδιαφέρον, κάποιες άλλες λιγότερο.

Είναι το ιδανικό βιβλίο για το μετρό, ειδικά αυτό της Θεσσαλονίκης, καθώς ο χρόνος για να ολοκληρώσεις μια ιστορία είναι μικρότερος από αυτόν που χρειάζεται ο συρμός για να πάει από Βενιζέλου στην Αγία Σοφία. 

👍Η συνοχή του σύμπαντος που χτίζει

👎Η φιλοδοξία για κάτι παραπάνω δεν πάντα αποδίδει

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩

Ένας άντρας που τον λένε Ούβε

 

Το "Ένας άντρας που τον λένε Ούβε" είναι από εκείνα τα βιβλία που το οπισθόφυλλο υπόσχεται κάποια πράγματα και τα τηρεί. Θα κλάψεις. Θα γελάσεις. Και πιθανότατα και τα δύο ταυτόχρονα.

Ο Ούβε είναι ένας εκκεντρικός ηλικιωμένος κύριος που δυσκολεύεσαι να συμπαθήσεις εκ πρώτης όψεως καθώς είναι γκρινιάρης, άκαμπτος, εχθρικός απέναντι σε όλους και σε όλα. Ο Fredrick Backman όμως ακολουθεί μια έξυπνη αφηγηματική τακτική: εναλλάσσει το παρόν με το παρελθόν, κινούμενος ανάμεσα στη ζωή του Ούβε σήμερα και στον άνθρωπο που έγινε μέσα από τα χρόνια. Και όσο μαθαίνεις περισσότερα, τόσο περισσότερο αρχίζεις να καταλαβαίνεις και να αγαπάς αυτόν τον γκρινιάρη γείτονα που στην πραγματικότητα είναι ό,τι πιο αξιολάτρευτο έχεις συναντήσει ανάμεσα στις σελίδες.

Ο Backman εδώ ακολουθεί έναν πιο εύκολο δρόμο από άλλα βιβλία του - στηρίζεται στον κεντρικό ήρωα και αφήνει τον χαρακτήρα να κάνει τη δουλειά. Και λειτουργεί. Οι δευτερεύοντες χαρακτήρες δεν είναι απλώς συμπληρωματικοί, αλλά αποτελούν κομμάτι ενός σύμπαντος που ο Backman έχει χτίσει με υπομονή και αγάπη, και που αναγνωρίζεις αμέσως αν έχεις διαβάσει και άλλα βιβλία του.

Φεύγοντας από το τελευταίο κεφάλαιο, σκέφτεσαι τους γείτονές σου. Και αναρωτιέσαι αν κάποιος από αυτούς που δεν έχεις πάρει στα σοβαρά κρύβει μια ολόκληρη ζωή πίσω από την εκκεντρικότητά του.

👍 Ο Ούβε ως χαρακτήρας

👎 Η αφηγηματική τακτική είναι πιο προβλέψιμη σε σχέση με άλλα βιβλία του Backman

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩✩✩

Άνθρωποι με άγχος

Αυτό το βιβλίο ήταν ο λόγος που με έκανε να αργήσω να γράψω την κριτική για το "Η Μπριτ-Μαρί ήταν εδώ" - το άνοιξα αμέσως μετά και δεν μπορούσα να σταματήσω.

Μια αποτυχημένη ληστεία τράπεζας. Ένα διαμέρισμα προς πώληση. Οκτώ άγνωστοι μεταξύ τους που βρίσκονται ξαφνικά όμηροι. Αυτή είναι η αφετηρία και ο Fredrick Backman την εκμεταλλεύεται με τρόπο που δεν περιμένεις. Το "Άνθρωποι με άγχος" ξεφεύγει από τη νόρμα των προηγούμενων: περισσότερα κεφάλαια, κάποια ιδιαίτερα μικρά, δομή που θυμίζει κινηματογραφικό σενάριο. Δεν είναι τυχαίο που το Netflix πήρε τα δικαιώματα το 2021 και έφτιαξε την αντίστοιχη μίνι σειρά.

Οι χαρακτήρες είναι και πάλι το δυνατό χαρτί - αξέχαστοι, ζωντανοί, αν και εδώ ο Backman τους σπρώχνει λίγο περισσότερο προς την καρικατούρα από όσο χρειάζεται για να τους πιστέψεις απόλυτα. Σε αυτό το βιβλίο εντοπίζουμε, περισσότερα από τα άλλα βιβλία του ίδιου, να θίγονται και άλλα θέματα. Στερεότυπα επιβεβαιώνονται μέχρι να διαλυθούν, έντονη κοινωνική κριτική που κρύβεται κάτω από το χιούμορ, υπαρξιακά ζητήματα και άλλα πολλά τα οποία πρέπει να διαβάσετε το βιβλίο για να τα ανακαλύψετε μόνοι σας.

Και μετά υπάρχει η ανατροπή, την οποία ο Backman κρατά καλά κρυμμένη, τοποθετημένη τόσο κοντά στο τέλος που με λίγες σελίδες να απομένουν και ενώ σου έχει δώσει νωρίτερα τη "λύση" στο μυστήριο. 

👍 Η κινηματογραφική δομή της αφήγησης

👎 Οι χαρακτήρες κάποιες φορές είναι περισσότερο καρικατούρες από όσο χρειάζεται

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩✩