James

Περίμενα πολλά από αυτό το βιβλίο. Έχοντας διαβάσει Τα Δέντρα και έχοντας ακούσει σχεδόν τα πάντα για το "James", που κατέκτησε το Pulitzer το 2025, μπήκα στην ανάγνωση με την αίσθηση ότι κρατάω στα χέρια μου το βιβλίο της χρονιάς. Και δεν έπεσα έξω — απλώς όχι ολοκληρωτικά. Το James είναι αναμφίβολα ένα πολύ καλό βιβλίο· απλώς, στη σύγκριση με άλλα σπουδαία αναγνώσματα, μένει ένα βήμα πίσω από την απόλυτη κορυφή.

Ο Percival Everett επανεφευρίσκει τον κόσμο του Χάκλμπερι Φιν δίνοντας φωνή στον Jim, μετατρέποντάς τον από περιφερειακή φιγούρα σε κεντρικό, πολυεπίπεδο χαρακτήρα. Η πλοκή είναι δεμένη, καλοστημένη και εξελίσσεται με ρυθμό που κρατά το ενδιαφέρον αμείωτο. Οι χαρακτήρες είναι στιβαροί, με σαφή κίνητρα και εσωτερικές αντιφάσεις, ενώ η γραφή του Everett παραμένει κοφτερή, ειρωνική και βαθιά πολιτική χωρίς να γίνεται διδακτική. Το βιβλίο μιλά για τη φυλή, τη γλώσσα, την εξουσία και την αφήγηση της Ιστορίας, αποδομώντας έξυπνα όσα θεωρούμε δεδομένα.

Κι όμως, φτάνοντας στο τέλος, κάτι έλειπε. Όχι κάτι συγκεκριμένο που μπορείς εύκολα να ονομάσεις — περισσότερο ένα συναίσθημα πληρότητας, ένα τελευταίο χτύπημα που θα το απογείωνε. Ίσως γι’ αυτό και άργησα να γράψω αυτή την κριτική, προσπαθώντας να εντοπίσω τι ακριβώς με κράτησε πίσω. Δεν το βρήκα. Ίσως και ο ίδιος ο συγγραφέας να μην ήθελε να το βρω, αφήνοντας σκόπιμα ένα κενό, ένα ερωτηματικό που σε ωθεί να επιστρέψεις στο βιβλίο ξανά, με άλλη ματιά.

👍 Η ευφυής ανατροπή ενός κλασικού μυθιστορήματος, οι δυνατοί χαρακτήρες, η πολιτική οξύτητα και η στιβαρή γραφή
👎 Η ντοπιολαλιά του πρωταγωνιστή ίσως κουράσει αρκετούς αναγνώστες

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩✩

Ο μπρούντζινος καβαλάρης

Από εκείνα τα βιβλία που δεν τα διαβάζεις απλώς — τα ζεις. "Ο Μπρούντζινος Καβαλάρης" της Paullina Simons είναι ένα εκτενές ιστορικό μυθιστόρημα, χτισμένο πάνω σε έναν έρωτα που δοκιμάζεται όσο λίγοι: μέσα στην πολιορκία του Λένινγκραντ, στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, εκεί όπου η πείνα, το κρύο και ο θάνατος δεν είναι φόντο αλλά καθημερινότητα. Η ιστορία της Τατιάνα και του Αλεξάντερ ξεκινά σχεδόν αθόρυβα, σαν κάτι εύθραυστο, και εξελίσσεται σε έναν δεσμό που παλεύει να επιβιώσει κόντρα στην Ιστορία — ή μάλλον μέσα της.

Η Simons δεν βιάζεται. Στις σχεδόν 800 σελίδες της αφήνει χώρο στους χαρακτήρες να αναπνεύσουν, να κάνουν λάθη, να αγαπήσουν, να φοβηθούν. Το Λένινγκραντ δεν είναι απλώς σκηνικό· είναι ζωντανός οργανισμός που καταρρέει αργά, και μαζί του καταρρέουν βεβαιότητες, οικογένειες, ιδέες για το τι σημαίνει «μέλλον». Η πείνα γίνεται σχεδόν σωματική εμπειρία για τον αναγνώστη, οι απώλειες συσσωρεύονται, και κάθε μικρή στιγμή τρυφερότητας μοιάζει με πράξη αντίστασης. Διαβάζοντάς το, έχεις την αίσθηση πως το βιβλίο δεν θα τελειώσει ποτέ — όχι επειδή κουράζει, αλλά επειδή έτσι είναι και ο πόλεμος: αμείλικτος, χωρίς σωστό τέλος.

Εκεί που το βιβλίο ξεχωρίζει πραγματικά είναι στον τρόπο που συνδυάζει το προσωπικό με το συλλογικό. Ο έρωτας της Τατιάνα και του Αλεξάντερ δεν παρουσιάζεται ως ρομαντική απόδραση από τη φρίκη, αλλά ως κάτι που γεννιέται μέσα της και πληρώνει το τίμημα της. Οι οικογενειακές σχέσεις, οι μικρές προδοσίες, οι σιωπές και οι επιλογές ανάγκης προσθέτουν βάθος και ηθικές γκρίζες ζώνες στους χαρακτήρες. Δεν υπάρχουν εύκολοι ήρωες· υπάρχουν άνθρωποι που προσπαθούν να αντέξουν. Και όταν τελικά η Ιστορία βάζει την τελεία, μένει αυτή η παράξενη αίσθηση πληρότητας και απώλειας μαζί — σαν να σε άφησε το βιβλίο επειδή δεν γινόταν αλλιώς.

👍 Η ζωντανή αναπαράσταση της πολιορκίας του Λένινγκραντ και ένας έρωτας που δένεται οργανικά με την Ιστορία
👎 Η μεγάλη έκταση και ο αργός ρυθμός ίσως κουράσουν όσους δεν αγαπούν τα εκτενή ιστορικά μυθιστορήματα

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩✩