Σατανικοί Στίχοι

 

Ο Σαλμάν Ρούσντι στο βιβλίο του Σατανικοί Στίχοι έχει μια εξαιρετική ιδέα, η οποία τελειώνει στην πρώτη σελίδα. Μετά, για τις υπόλοιπες 616 σελίδες ο Ινδός συγγραφέας υλοποιεί το προσωπικό στοίχημα που έχει βάλει με τον εαυτό του "πόσα κλισέ χωράνε σε ένα βιβλίο που δεν έχει να πει τίποτα απολύτως, ενώ θα το ντύσουμε με τόσο γκλίτερ ακαταλαβιστακοσύνης ώστε όλοι στο τέλος να αναρρωτιούνται αν διάβασαν κάτι τόσο μεγαλεπήβολο". 

Το στοίχημα, όπως καταλάβατε, απέτυχε εντελώς. Οι δύο κεντρικοί ήρωες του βιβλίου, ο Γαβριήλ με το αγγελικό πρόσωπο και ο Σαλαντίν με τις χίλιες φωνές δεν προκαλούν κανένα συναίσθημα στον αναγνώστη, ούτε οι μύριοι δευτερεύοντες χαρακτήρες που αναφέρονται όλοι με το μικρό όνομα στο βιβλίο θυμίζοντας τις εποχές του Σιλμαρίλιον του μεγάλου Τόλκιν. Λέγοντας για τον μεγάλο συγγραφέα, είναι σαφές ότι ο Ρουσντί στο βιβλίο του έχει δανειστεί (να μην πούμε κλεψει και πέσει πάνω μας καμιά από τις κατάρες που πετιούνται στο βιβλίο) στοιχεία από πολλούς συγγραφείς σε υπερθετικό βαθμό. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της δεύτερης πρότασης της πέμπτης ενότητας που κρατάει κάτι περισσότερο από μια σελίδα (Μαρσέλ γατάκι). Μιας και ανέφερα την πέμπτη ενότητα, για αυτούς που θα κάνουν το τολμηρό βήμα να καταπιαστούν με αυτό το μυθιστόρημα, να σημειώσω ότι η πλοκή εξελίσσεται σε εννιά ενότητες, πέντε σε πραγματικό (μάλλον) χώρο και χρόνο και οι άλλες τέσσερις σε ονειρικό (μετά βεβαιότητας) χώρο και χρόνο, εναλλάξ. 

Εν κατακλείδι, το χειρότερο με διαφορά βιβλίο της χρονιάς κατανάλωσε περισσότερο χρόνο από όσο του άξιζε για να ολοκληρωθεί. Ένας σατανικός μοντέρ θα έκανε τη διαφορά. 

Είναι να απορεί κανείς με την αντικειμενικότητα των βραβείων WHITBREAD. 

👍Η πρώτη σελίδα του βιβλίου

👎Το ειλικρινες οπισθόφυλλο που δεν προδίδει τίποτα από όσα εξελίσσονται στην ιστορία

Βαθμολογία: ✩

Σκοτεινός Αρκτικός

 

Όσοι κάνετε το λάθος να διαβάσετε τον Σκοτεινό Αρκτικό του Ian McGuire με άδειο στομάχι πιθανότατα θα ξεράσετε όλο σας τον εσωτερικό κόσμο και θα πρέπει να καταναλώσετε αρκετά ποτήρια νερό για να μην κινδυνεύσετε από αφυδάτωση. Όσοι δε, το κάνετε με γεμάτο στομάχι, πιθανότατα θα βρεθείτε να καθαρίζετε το πάτωμα από ένα μείγμα ξερατού και γαστρικών υγρών.

Σε όσους οι παραπάνω περιγραφές προκάλεσαν αηδία καλό είναι να μην πιάσετε στα χέρια σας το δεύτερο βιβλίο του Άγγλου συγγραφέα αυτό καθώς πιθανότατα θα το εγκαταλείψετε μετά το τέλος του πρώτου κεφαλαίου. Όσοι είστε μυημένοι σε αυτού του είδους τις γραφές, θα περάσετε ευχάριστε (ή και όχι) ένα τετράωρο, όσο περίπου θα σας πάρει για να τελειώσετε τις 365 περίπου σελίδες που το αποτελούν. 

Η υπόθεση του Σκοτεινού Αρκτικού ακολουθεί δύο ναυτικούς, έναν γιατρό με αμφίβολο παρελθόν και έναν αψύ, χωρίς ηθικούς φραγμούς φαλαινοθήρα, οι οποίο μπαρκάρουν με το ίδιο καράβι. Το δίπολο καλός - κακός είναι προφανές, τόσο όσο και οι αλλεπάλληλες ανατροπές, οι οποίες πασχίζουν να δώσουν ένα επιπλέον ενδιαφέρον στην ιστορία. Η αφήγηση είναι χρονικά γραμμική, δοσμένη με κινηματογραφικό τρόπο πρωτάρη σκηνοθέτη, ο οποίος διστάζει να πρωτοτυπήσει και απλά φροντίζει η σεκάνς των πλάνων του να είναι εντυπωσιακή. Δυστυχώς, μετά το εξαιρετικό πρώτο κεφάλαιο η συνέχεια δεν είναι ανάλογη.

Το τέλος του βιβλίου, αν και θεωρητικά είναι το μέρος που επέρχεται η κάθαρση, είναι ανέπνευστο και αναμενόμενο μην αφήνοντας χώρο στον αναγνώστη να τοποθετηθεί επ' αυτού. Άλλωστε, σημασία για τον συγγραφέα έχει μόνο ο άνθρωπος. "Ίδε ο άνθρωπος: δυσώδης, μέθυσος και βάναυσος".

Είναι να απορεί κανείς πώς καταρτίζεται η μακρά λίστα των υποψηφίων για Booker. 

👍Το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου

👎Η απόλυτα γραμμική, εντελώς κατακερματισμένη αφήγηση

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩

Ο αιχμάλωτος του ουρανού

Όλα τα ωραία κάποτε τελειώνουν και νομοτελειακά αυτό θα συνέβαινε και με την υπέροχη τριλογία του Carlos Ruiz Zafón. Η τελευταία πράξη ήρθε, λοιπόν, με το βιβλίο Ο Αιχμάλωτος του Ουρανού, το οποίο αντικειμενικά είναι και το πιο αδύναμο των τριών. 

Σε αυτό το βιβλίο, το οποίο είναι πολύ μικρότερο σε μέγεθος από τα δύο προηγούμενα - και πιστέψτε με το μέγεθος παίζει ρόλο -  ο Κάρλος Ρουίθ Θαφόν δεν ακολουθεί την τακτική των δύο προηγούμενων βιβλίων, αλλά κρατά το ίδιο ύφος και το ίδιο στυλ σε όλα τα μέρη του βιβλίου. Μέσα σε 380 περίπου σελίδες χτίζει ένα σκηνικό αγωνίας και μυστηρίου το οποία κάνει τον αναγνώστη να μεταπηδά χρονικά και τοπικά ανάλογα με την εξέλιξη της ιστορίας, η οποία δεν παρουσιάζει, δυστυχώς, ανατροπές. 

Ο κεντρικός ήρωας είναι για τρίτη φορά ένας διαφορετικός επισκέπτης του Κοιμητηρίου των Λησμονημένων Βιβλίων, αλλά, ενώ το έχουμε καταλάβει από την αρχή πρέπει να φτάσουμε στις τελευταίες είκοσι σελίδες για να το επιβεβαίωσουμε. Αν και, φαινομενικά, δεν χρειαζόταν η αναμονή αυτή, εντούτοις δένει άψογα με την ιστορία. 

Οι δευτερεύοντες ήρωες παραμένουν ενδιαφέροντες, χωρίς όμως να επισκιάζουν έστω και λίγο τον κεντρικό χαρακτήρα, ενώ στα θετικά συγκαταλέγεται ακόμα η ροή της ιστορίας, η οποία κρατά σε εγρήγορση των αναγνώστη, ο οποίος μην μπορώντας να κάνει αλλιώς την ολοκληρώνει απνευστί. 

Δεν ξέρω αν σε αυτή την ιστορία μου έλειψε η Βαρκελώνη - ποτέ δεν την συμπάθησα ιδιαίτερα σε αυτή την τριλογία, το ίδιο νομίζω και ο Θαφόν - αλλά γνωρίζοντας πως η ιστορία αυτή δεν έχει τελειώσει, αλλά έχει μόλις αρχίσει, ανυπομονώ για τη συνέχεια. 

👍Ο τρόπος με τον οποίο αποκαλύπτει ο συγγραφέας κομμάτι- κομμάτι την ιστορία του κεντρικού ήρωα

👎Η αναπόφευκτη σύγκριση σε σχέση με τα δύο πρώτα βιβλία της τριλογίας

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩

 

Το παιχνίδι του αγγέλου

Μετά την ανάγνωση της ανεπανάληπτης πρώτης ιστορίας της τριλογίας του Κοιμητηρίου των Λησμονημένων Βιβλίων, ήρθε η σειρά για το δεύτερο μέρος. Το Παιχνίδι του Αγγέλου είναι η άξια συνέχεια της σειράς αυτής με τον Carlos Ruiz Zafón να έχει πλέξει μαεστρικά ένα νέο κόσμο, τόσο ίδιο και συνάμα τόσο διαφορετικό από αυτόν που μας παρουσίασε στη Σκιά του Ανέμου.

Βρισκόμαστε ξανά -που αλλού- στην Βαρκελώνη, ενώ η ίδια η πόλη με ένα μαγικό τρόπο φαίνεται να απουσίαζει, σαν να την έχει καταπιεί το ίδιο το Κοιμητήριο των Λησμονημένων Βιβλίων και ζει μόνο στις αναμνήσεις του Νταβίδ, του κεντρικού ήρωα του βιβλίου, ο οποίος την αναζητά μόνο όταν βγαίνει εκτός σπιτιού για να μείνει μόνος του με τις σκέψεις του. 

Στον κόσμο που έχει δημιουργήσει ο Κάρλος Ρουίθ Θαφόν η πραγματικότητα συναντά τη φαντασία, οι ζωντανοί τους νεκρούς, οι συγγραφείς τους αναγνώστες, οι άνδρες την γοητεία των γυναικών, οι γυναίκες τον έρωτα, ο έρωτας την πραγματικότητα. Μέσα στις 600 σελίδες του βιβλίου, ο αναγνώστης προλαβαίνει να αγαπήσει τους περισσότερους από τους δευτερεύοντες χαρακτήρες, να συμπονέσει τον κεντρικό ήρωα, να απογοητευτεί, να ικανοποιηθεί, να ερωτευτεί ξανά και να βρει την όρεξη να ανοίξει ένα ακόμα βιβλίο, ίσως το τελευταίο μέρος της τριλογίας. 

Όσοι δεν καταπιάστηκαν ακόμα με το πρώτο μέρος της τριλογίας από "Το Κοιμητήριο των Λησμονημένων Βιβλίων" πρέπει να βιαστούν γιατί η συνέχεια της είναι εξίσου συναρπαστική.

👍Η εναλλαγή της τοποθέτησης της ιστορίας του κεντρικού ήρωα μέσα στον τόπο και στο χρόνο

👎Η μη ρεαλιστική σκηνή μάχης προς το τέλος του βιβλίου ίσως ξενίσει αρκετούς

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩

 

Η σκια του ανέμου

 

Πιάνοντας στο χέρι μου τη Σκια του Ανέμου του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν ήξερα αυτόματα ότι θα διάβαζα το καλύτερο βιβλίο, μέχρι στιγμής, για το τρέχον έτος. Ο Ισπανός συγγραφέας που μας άφησε το 2020, ενώ είχε ακόμα τόσα πολλά να δώσει, δεν με έχει προδώσει ποτέ. Μάλιστα, το βιβλίο του "Μαρίνα" ήταν το καλύτερο για την περσινή χρονιά. 

Στο μυθιστόρημα του ο Carlos Ruiz Zafón υφαίνει με ιδιαίτερο τρόπο μια ιστορία, η οποία ξεκινάει σαν παιδικό παραμύθι, ένα άτυπο "Τζουμάντζι" με βιβλία, ενώ βήμα βήμα η ιστορία εξελίσσεται σε θρίλερ θυμίζοντας το "Νεκρωταφείο Ζώων" του σπουδαίου Stephen King, ενώ ο σκελετός της είναι μια ιστορία ενηλικίωσης με επιρροές από το "Φύλακα της Σίκαλης" του J.D. Salinger, με διακριτικά ψήγματα αστυνομικού - κατασκοπευτικού μυθιστορήματος που θα ήθελε πολύ να καταπιαστεί ο Dashiell Hammett.

Η Σκία του Ανέμου ακολουθεί στις 615 σελίδες της την ιστορία του Ντάνιελ, ενός νεαρού αγοριού του οποίου η φαντασία του οργιάζει. Καθώς μεγαλώνει ο Ντάνιελ, μεγαλώνουν οι ανησυχίες του και ο ίδιος ανακλύπτει τον κόσμο ολάκερο μέσα από τη μαγεία των βιβλίων. Τι καλύτερο για κάποιον που αγαπάει τα βιβλία; Επειδή, όμως, δεν είναι όλα ρόδινα στη ζωή, για να φτάσει στο τέλος αυτού του ταξιδιού θα περάσει από πολλά στάδια, το κάθε ένα πιο συναρπαστικό από το άλλο, με τον Θαφόν να έχει υφάνει μαεστρικά έναν κόσμο που διατρέχει την Βαρκελώνη αποδίδοντας της μια αλλόκοτη ομορφιά, την οποία ίσως δεν αξίζει. 

Αξίζει σίγουρα σε όλους να δώσουν μια ευκαιρία στο πρώτο βιβλίο της τριλογίας από "Το Κοιμητήριο των Λησμονημένων Βιβλίων" και να είναι σίγουροι ότι αυτή την εμπειρία δεν θα την λησμονήσουν ποτέ. 

👍Ο μαεστρικός τρόπος που ο Φαθόν εξελίσσει την κεντρική ιστορία σε πολλά επίπεδα

👎Η ανυπομονησία να ξεκινήσει το δεύτερο μέρος της τριλογίας

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩✩

Ο μεγάλος αποχαιρετισμός

 

Έπρεπε μετά την προηγούμενη αποτυχημένη έμπνευση να καταπιαστώ με ένα ανάγνωσμα, το οποίο θα έκανε τις ώρες μαζί του ευχάριστες και δημιουργικές. Ήλπιζα Ο Μεγάλος Αποχαιρετισμός του Raymond Chandler να ήταν ένα τέτοιο, και ευτυχώς ήταν.

Ο Τσάντλερ μέσα σε 532 σελίδες, οι οποίες κυλούν νεράκι, παρουσιάζει ένα γνήσιο αστυνομικό μυθιστόρημα. Ακολουθούμε τον πρωταγωνιστή Φίλιπ Μάρλοου, ένα ντεντέκτιβ με ιδιόρρυθμο χαρακτήρα - ποιος άλλωστε δεν είναι έτσι - καθώς κατατρώγεται να εξιχνιάσει μια, κατά τ' άλλα, τελειωμένη υπόθεση, η οποία με τον ένα ή τον άλλο τρόπο βρισκόταν συνεχώς μπροστά του. 

Ο συγγραφέας καταφέρνει με ένα ιδιαίτερο τρόπο να δημιουργεί το σκηνικό του χωρίς καθυστέρηση, ενώ αφήνει θα έλεγε κανείς στην μοίρα τους τους χαρακτήρες των ηρώων του, οι οποίοι καταπιάνονται από το καθετί για να γίνουν είτε αρεστοί είτε αντιπαθείς στον αναγνώστη. Επί της ουσίας, κανείς δεν καταφέρνει απόλυτα να τοποθετηθεί σε μια από τις δύο προαναφερθείσες κατηγορίες, και καταλήγει απλά αδιάφορος. 

Αδιάφορο θα ήταν και το τέλος του βιβλίου, καθώς από τη μέση και μετά η κεντρική υπόθεση παραμερίζεται για χάρη άλλων καθημερινών υποθέσεων του ντεντέκτιβ Μάρλοου. Εντούτοις, τεχνηέντως κάτι συμβαίνει αναζωπυρώνοντας το ενδιαφέρον για αυτή, αλλά και για το μυθιστόρημα γενικότερα. Με μια κλασική για τα αστυνομικά μυθιστορήματα, διπλή ανατροπή, ο Τσάντλερ δίνει το κατάλληλο τέλος για μια συναρπαστική, αστυνομική ιστορία, γεμάτη φόνους, σεξ, διεφθαρμένους μπάτσους, πολύ ξύλο,  προδομένες συζύγους, ανέντιμους υπαλλήλους ξενοδοχείων και ποτό, πολύ ποτό. 

Θεωρώ ότι οι λάτρεις των αστυνομικών μυθιστορημάτων θα το βρουν ενδιαφέρον, ενώ οι λοιποί αναγνώστες θα διχαστούν. Σε κάθε περίπτωση, όλοι θα συμφωνήσουν ότι είναι λάθος να μπλέκεις με μεθυσμένους. 

👍Ο στιβαρός τρόπος με τον οποίο χτίζεται το τέλος της ιστορίας

👎Η αδύναμη ανάπτυξη των χαρακτήρων του βιβλίου

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩

Ο γατόπαρδος

Ο γατόπαρδος, γνωστό και ως «τσίτα» ή, λανθασμένα, «τσιτάχ», είναι σαρκοφάγο θηλαστικό της οικογένειας των αιλουριδών. Ανήκει στην υποοικογένεια των αιλουρινών και εντάσσεται ανάμεσα στα μέλη μιας «ομάδας» που απαρτίζουν τις αποκαλούμενες αγριόγατες, που περιλαμβάνει διάφορα γένη και της οποίας αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μέλη. Το είδος έχει την επιστημονική ονομασία Acinonyx jubatus, απαντά αποκλειστικά στην Αφρική και στο Ιράν και περιλαμβάνει 5 υποείδη. Eίναι το γρηγορότερο χερσαίο ζώο, εκτιμάται ότι μπορεί να τρέχει με ταχύτητα 80 έως 128 km/h, με μέση ταχύτητα 98 km/h.

Τι σχέση ο παραπάνω -δανεισμένος από την βικιπέδια- ορισμός του συγκεκριμένου ζώου με το βιβλίο του Giuseppe Tomasi di Lampedusa, ομολογώ πως δεν κατάλαβα. Εδώ καλά καλά δεν κατάλαβα πώς έμπλεξα σε ένα τόσο σύντομο χρονικά διάστημα πάλι με ένα βιβλίο ενός κλασικού Ιταλού συγγραφέα, όταν οι μνήμες από τον "Μακαρίτη Ματίας Πασκάλ" του Λουίτζι Πιραντέλλο ήταν ακόμα νωπές. 

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, δεν με βοήθησε αυτή τη φορά και η θεά τύχη στην οποία άφησα την επιλογή του επόμενου αναγνώσματός που θα με συντρόφευε τις νύχτες. Αυτή και μόνο αυτή (σε κάποιον πρέπει να ρίξω το ανάθεμα) έφερε στο χέρι μου το συγκεκριμένο βιβλίο, το οποίο ούτε που θυμάμαι πώς το διάλεξα όταν το αγόρασα (μάλλον λόγω του τίτλου).

Όσο και αν προσπαθούσα να ακολουθήσω τις ιστορίες του Ντον Φαμπρίτσιο, του πρίγκιπα ντι Σαλίνα,ο οποίος βλέπει τον κόσμο που έζησε να χάνεται καθώς η εποχή προχωρά και εκείνος βιώνει την βίαιη αλλαγή του κόσμου στον οποίο ζει, τόσο στο μυαλό μου ερχόταν ο ίδιος ο συγγραφέας, ο οποίος έγραψε το μοναδικό του μυθιστόρημα σε ηλικία εξήντα ετών και δεν κατάφερε να το δει ποτέ τυπωμένο. Ο παλιακός τρόπος και η απουσία έντασης στην εξέλιξη της ιστορίας το καθιστούν στα δικά μου μάτια ως βαρετό, τουλάχιστον.

 

Ίσως, η φήμη του συγκεκριμένου μυθιστορήματος να έγκειται στις διαμάχες που ξέσπασαν μετά την πρώτη έκδοση και στο κατά πόσο ήταν αυθεντική και σύμφωνη με τα όσα έγραψε ο Τζιουσέπε Τομάσι Ντι Λαμπεντούσα. Στην πιο πρόσφατη, αναθεωρημένη, εκδοχή, εκείνη των εκδόσεων Feltrinelli, βασίζεται η εξαιρετική δουλειά που έχει γίνει από τις εκδόσεις Bell σε μετάφραση της Μαρίας Σπυριδοπούλου. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι το βιβλίο έχει μεταφερθεί στη μεγάλη οθόνη το 1963 σε σκηνοθεσία του μετρ του είδους Λουκίνο Βισκόντι. Άβυσσος η ψυχή, όχι μόνο των αναγνωστών, αλλά και των σκηνοθετών. 

👍Η καταπληκτική δουλειά των εκδόσεων Bell

👎 Οι προσδοκίες που γεννά ο τίτλος του βιβλίου. 

Βαθμολογία: ✩✩