Προλετκούλτ

Το Προλετκούλτ (ρωσικά: Пролетку́льт, IPA: [prəlʲɪtˈkulʲt]), που αποτελεί λογοπαίγνιο των ρωσικών λέξεων "proletarskaya kultura" (προλεταριακή κουλτούρα), ήταν ένας πειραματικός σοβιετικός καλλιτεχνικός θεσμός που προέκυψε σε συνδυασμό με τη Ρωσική Επανάσταση του 1917. Ο οργανισμός αυτός, μια ομοσπονδία τοπικών πολιτιστικών συλλόγων και καλλιτεχνών της πρωτοπορίας, εκφράστηκε κυρίως στον εικαστικό, λογοτεχνικό και δραματικό τομέα. Το Proletkult φιλοδοξούσε να τροποποιήσει ριζικά τις υπάρχουσες καλλιτεχνικές μορφές δημιουργώντας μια νέα, επαναστατική αισθητική της εργατικής τάξης, η οποία αντλούσε την έμπνευσή της από την οικοδόμηση της σύγχρονης βιομηχανικής κοινωνίας στην καθυστερημένη, αγροτική Ρωσία.

Όλα αυτά τα ακαταλαβίστικα που παρατίθενται παραπάνω είναι ο ορισμός της έννοιας που αποτελεί τον τίτλο του ομώνυμου βιβλίο των Wu Ming. Το "Wu Ming", που στα κινέζικα σημαίνει "ανώνυμος", είναι ψευδώνυμο για μια ομάδα Ιταλών συγγραφέων που σχηματίστηκε το 2000 από ένα υποσύνολο της κοινότητας Luther Blissett (ναι, πήρε το όνομα της από τον υπέρτατο πρώην "ποδοσφαιριστή" στην Μπολόνια.

Η επαφή με τα βιβλία της εν λόγω ομάδας ξεκίνησε με τον "Εκκλησιαστή", ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα, όχι μόνο των ίδιων, αλλά και των τελευταίων ετών γενικότερα. Η μίξη ιστορικών γεγονότων με μυθοπλασία είναι αυτό που κάνει τα βιβλία της συγκεκριμένης ομάδας εύκολα στην ανάγνωση. 

Η παγίδα στην οποία έχουν πέσει στο "Προλετκούλτ" είναι ότι η συγκεκριμένη ιστορία ενδιαφέρει ελάχιστους και ακόμα λιγότερους εντός της ελληνικής επικράτειας. Κεντρικός ήρωας είναι ο Αλεξάντερ Μπογκντανόφ, σύντροφος του Λένιν, του Τρόστσκυ και του Στάλιν, και ένας από τους πρώτους μαρξιστές θεωρητικούς διανοούμενους, οι οποίοι έμειναν πιστοί μέχρι το τέλος στην ιδεολογία μη βάζοντας νερό στο κρασί τους μπρος στην εξουσία. Τουλάχιστον, έτσι αποτυπώνουν τη φανταστική (;) ιστορία του, η οποία λαμβάνει χώρα το 1927 στη Μόσχα, οι Wu Ming. 

Μπλέκοντας περίτεχνα στοιχεία από τη ζωή εκεί, την πάλη του Μπογκντανόφ με το απαλλοτριωμένο από τις εκπεσούσες αξίες του σύστημα, αντλώντας στοιχεία από το βιβλίο του "Κόκκινος Πλανήτης" και μεταφέροντας την δράση μεταξύ γης και διαστήματος (όπως έχουμε δει τον Dan Simmons να το κάνει εξαιρετικά στο "Ίλιον") καταλήγει στην ύστατη φυγή του Μπογκντανόφ, έχοντας αναπτύξει σε επαρκή βαθμό την ιδιοσυγκρασία και τον τρόπο σκέψης του.

Ένα βιβλίο που θα αρέσει στους μυημένους στην προλεταριακή κουλτούρα και θα προκαλέσει (;) τον αναγνώστη σε περαιτέρω έρευνα. 

👍Η περιγραφή του τέλους του κεντρικού χαρακτήρα
👎Το στενό πλαίσιο στο οποίο κινείται η ιστορία του βιβλίου

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩

Ο Καστανάνθρωπος

Ένα βιβλίο σαν δώρο, είναι πάντα ένα καλό βιβλίο. Ο παραπάνω κανόνας έχει φυσικά τις εξαιρέσεις του, αλλά ευτυχώς σε αυτή την περίπτωση κάτι τέτοιο δεν ίσχυσε.

Ομολογώ ότι δεν είχα ιδέα για την σειρά που παίζει στην πλατφόρμα Netflix βασισμένη στον Καστανάνθρωπο του Δανού συγγραφέα Soren Sveistrup, αλλά πραγματικά η πρώτη μου σκέψη ολοκληρώνοντας το δεύτερο κεφάλαιο του βιβλίου με έκαναν να σκεφτώ ότι αυτή η ιστορία προορίζεται για τη μεγάλη οθόνη. Η δράση του είναι αρκετά γρήγορη και στακάτη, ενώ οι διάλογοι προωθούν την πλοκή χωρίς να σκαλίζουν βαθύτερα στους χαρακτήρες. Οι υπόλοιπες παράγραφοι κάθε κεφαλαίου συνθέτουν το χωροχρονικό σκηνικό στο οποίο διαδραματίζεται η ιστορία του βιβλίου, χωρίς να σε μπερδεύουν και να αποσπούν την προσοχή. 

Όπως συμβαίνει και σε άλλα αστυνομικά μυθιστορήματα, ένας ντεντέκτιβ παραδομένος στα πάθη του, "αναγκάζεται" να συνεργαστεί με μία παθιασμένη αστυνομικό, η οποία θέλει να ανοίξει τα φτερά της για άλλες πολιτείες και άλλες υπηρεσίες. Αυτό το αταίριαστο δίδυμο θα οδηγηθεί στην λύση του μυστηρίου, με ένα εντελώς άτσαλο τρόπο - και πάλι καλά να λέμε - μη προσφέροντας το αίσθημα ανατροπής που έχουμε δει σε άλλες αστυνομικές ιστορίες. 

Ο κακός, αν και κανείς δεν τον υποπτεύεται, εν τέλει αποκαλύπτεται ως αυτόν που είχαμε φανταστεί στην αρχή. Αν η παραπάνω πρόταση σας μπέρδεψε, τότε καλύτερα να ξαναδιαβάσετε τον τρόπο με τον οποίο είχε εξαφανίσει τόσα χρόνια τα ίχνη του, γιατί αλλιώς με την πρώτη δεν θα το καταλάβετε.

Εν κατακλείδι, ένα στιβαρό, αστυνομικό μυθιστόρημα, ποτισμένο από δανέζικη κουλτούρα, το οποίο σας καλεί να διαβάσετε μονορούφι τις 600 και πλέον σελίδες του. Προσοχή όταν επιλέγετε κάστανα, όσο πιο τυχαία, τόσο πιο υγιεινά.

👍Η καταιγιστική ροή που δεν κουράζει 
👎Η παγίδα που πέφτουν οι συγγραφείς όταν γράφουν γυναικείους χαρακτήρες

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩

Το Νυχτόσπιτο

Εδώ και κάτι μέρες -που τώρα πια φαίνονται σαν αιώνας- έπιασα στα χέρια μου το πιο πρόσφατο εκδοθέν βιβλίο του αγαπημένου Jo Nesbo, "Το Νυχτόσπιτο", μια ιστορία εκτός της σειράς με τον ντεντέκτιβ Χάρι Χόλε. 

Κατά καιρούς ο Νορβηγός συγγραφέας και εν δυνάμει συνάδελφος - αν και αυτός τα παράτησε νωρίς- έχει καταπιαστεί με διάφορες άλλες ιστορίες, παράλληλα με τα αστυνομικά μυθιστορήματα που γράφει. Άλλες είναι εξαιρετικές, όπως το "Αίμα στο χίονι" και το "Κυνηγοί Κεφαλών" και άλλες απογοητεύουν, όπως το "Μάκβεθ" και το "Νησί των αρουραίων". 

Ξεκινώντας το Νυχτόσπιτο, ήλπιζα να βρεθώ κάπου ανάμεσα, όπως στο Βασίλειο, καθώς η περιγραφή από το οπισθόφυλλο, αλλά και η υπέρ το δέον αναφορά στην τρομακτική ιστορία που σκαρφίστηκε ο Nesbo δεν με είχαν πείσει. 

Το βιβλίο ξεκινάει σαν μια τυπική ιστορία του Στίβεν Κινγκ με την πραγματικότητα να μπλέκεται με το μεταφυσικό, χωρίς να φαίνεται παράλογο. Ένα ακουστικό κάπου στη μέση του πουθενά ρουφάει ανθρώπους. Σε αντίθεση με άλλες ιστορίες του Νέσμπο, οι σελίδες δεν ρουφιούνται με τον ίδιο τρόπο και η αγωνία δεν ανεβαίνει κάθε φορά που τελειώνει ένα κεφάλαιο. 

Χωρισμένο σε τρία μέρη με το πρώτο, το εισαγωγικό, να καλύπτει περί τα τρία πέμπτα της έκτασης, φτάνοντας στο τρίτο - και το καλύτερο με διαφορά - μέρος του βιβλίου νιώθεις πως μια ενδιαφέρουσα ιδέα θέλει λιγότερη τετράγωνη λογική και επεξήγηση και περισσότερη "μαγεία" για ενηλίκους. 

Εν κατακλείδι, όποιος σας πει ότι ενθουσιάστηκε με το Νυχτόσπιτο, του αξίζει να τον ρουφήξει ένα ακουστικό. Για τους υπόλοιπους θαρραλέους, αν είστε φαν του είδους ή του Νέσμπο δεν θα σας χαλάσει μια δοκιμή. 

👍Το τρίτο μέρος του βιβλίου
👎Οι αστείες σκηνές μαγείας

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩

Όλο το φως που δεν μπορούμε να δούμε

Είχα καιρό να πίασω ένα βιβλίο για να συνεχίσω με προσήλωση το στόχο που έχω βάλει από το τέλος της προηγούμενης χρονιάς για να μειώσω τη στίβα με τα αδιάβαστα βιβλία που υπάρχει στο σπίτι. Αν και είχα αποφασίσει πριν αρχίσω το "Κρέας για τους λύκους" ότι το επόμενο θα ήταν το "Όλο το φως που δεν μπορούμε να δούμε" οι ρυθμοί του Μαίου με κράτησαν πίσω.

Όλα για κάποιο λόγο γίνονται και η αρχή του καλοκαιριού με βρήκε με ένα από τα καλύτερα βιβλία της χρονιάς από την προσωπική μου λίστα ανάγνωσης. Ο Anthony Doerr στις 630 και πλέον σελίδες που απαρτίζουν το εν λόγω βιβλίο μας εξιστορεί τις ιστορίες δύο παιδιών, της Μαρί Λορ, η οποία ζει στη Γαλλία και του Βέρνερ, ο οποίος ζει στη Γερμανία. 

Από τα παραπάνω καταλαβαίνετε τις εκ διαμέτρου αντίθετες πορείες που θα ακολουθήσουν οι ζωές τους μέχρι να τα φέρει έτσι η μοίρα και να συναντηθούν. Πίστός ο Doerr στην εναλλαγή του τοπίου δράσης από κεφάλαιο σε κεφάλαιο και ακολουθώντας ένα φρενήρη ρυθμό σε αναγκάζει να τρέξεις και εσύ, όπως τρέχουν τα γεγονότα και οι εξελίξεις μέσα στο χρόνο για να προλάβεις να τελειώσεις το βιβλίο πριν την εισβολή των Γερμανών. 

Σε μια Ευρώπη που ρημάζεται, οι ζωές των νέων αυτών ανθρώπων αποτελούν μια σπίθα καλοσύνης και ελπίδας για το μέλλον του κόσμου. Είναι το φως που λείπει από τους σκοτεινούς καιρούς. 

Δίκαιο το βραβείο Πούλιτζερ για το 2015, όπως και το βραβείο λογοτεχνίας «Andrew Carnegie Medal for Excellence in Fiction» το 2015. Για τη μεταφορά του σαν σειρά στο Netflix δεν μπορώ να έχω άποψη. 

👍Η εξέλιξη των χαρακτήρων δένει άψογα με την εξέλιξη των ιστοριών τους μέσα στο χρόνο
👎Το τέλος που ατυχώς θυμίζει Τιτανικό

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩✩

Κρέας για τους λύκους

Μετά την ενασχόληση μου με τη βιβλιογραφία του Τόλκιν, ένιωθα πως ήθελα να διαβάσω κάτι εντελώς διαφορετικό. Το βιβλίο του Hari Kunzru "Κρέας για τους λύκους" έμοιαζε το κατάλληλο, καθώς η περιγραφή στο οπισθόφυλλό του ήταν άκρως δελεαστική. 

Ο πρωταγωνιστής της ιστορίας κερδίζει μια υποτροφία για ένα πανεπιστήμιο της Γερμανίας και αμέσως η μνήμη μου έτρεξε πίσω στο 2010 και το Ντύσελντορφ, την πιο μοδάτη πόλη της χώρας. Στην πρωτεύουσα της, το Βερολίνο εξελίσσεται ως ένα σημείο η δράση του μυθιστορήματος, με τον επίδοξο συγγραφέα να ψάχνει ολοένα και νέες δικαιολογίες για να μη στρωθεί στο γράψιμο. 

Το δυστοπικό περιβάλλον που χτίζει ο Χάρι Κούνζρου μου θύμισε την γνωστή ταινία The Matrix. Ομολογώ πως δεν ένιωσα καμία έκπληξη όταν έμαθα ότι ο αγγλικός τίτλος του βιβλίο είναι "Blue Pill", μια ευθεία παραπομπή στην γνωστή ταινία. Το γιατί στα ελληνικά αποδόθηκε ο άσχετος κατ' εμέ τίτλος "Κρέας για τους λύκους" παραμένει ένα μυστήριο, ακόμα και δύο εβδομάδες μετά την ανάγνωση του βιβλίου. 

Η πλοκή του αρκετά απλοϊκή και με την αναμενόμενη ανατροπή που την φαντάζεσαι να έρχεται από την ολοκλήρωση του πρώτου, εισαγωγικού κεφαλαίου. Ουσιαστικά, έχουμε να κάνουμε με ένα θρίλερ κοινωνικών και ψυχολογικών καταστάσεων που βιώνει ο συγγραφέας μέσα από σκηνές που κάτι μας θυμίζουν, και ίσως αυτή να είναι και η επιδίωξη του Κούνζρου - να μας κάνει να νιώσουμε τόσο οικεία, ώστε να προβληματιστούμε για την δική μας ζωή - ενώ σε αυτό συντελούν και αρκετά γνωμικά, τα οποία φαίνεται ότι έχουν χρησιμοποιηθεί τεχνηέντως δημιουργώντας το συνδετικό κρίκο για την επόμενη σκηνή δράσης. 

Εν κατακλείδι, πρόκειται για ένα βιβλίο που αν και διαβάζεται εύκολα, είναι ταυτόχρονα μια γροθιά στο σαγόνι της καθημερινότητάς μας. 

👍Ο γοργός ρυθμός που θυμίζει ταινία
👎Η ανέπνευστη ανατροπή που θα μπορούσε να λείπει καθώς δεν προσδίδει τίποτα στην εξέλιξη της ιστορίας

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩

Τα παιδιά του Χούριν

Το μεγάλο σερί με τα βιβλία του J.R.R. Tolkien που τρέχω αυτή την περίοδο για να ολοκλρώσω όλες μου τις εκκρεμότητες με τον μεγάλο αυτό συγγραφέα φτάνει στο τέλος του με "Τα παιδιά του Χούριν". 

Το βιβλίο μας μεταφέρει στη Μέση Γη, την οποία έχουν λατρέψει όλοι όσοι έχουν διαβάσει τον "Αρχοντα των Δαχτυλιδιών", το "Χόμπιτ" και το "Σιλμαρίλιον". Εκεί, ακολουθούμε τη ζωή του Τούριν, γιου του Χούριν, καθώς βιώνει την εξορία, τον πόλεμο και τις συνέπειες των δικών του πράξεων, ζώντας καταραμένος από τον κακό Morgoth, περίπου 6.000 χρόνια πριν από την εποχή που διαδραματίστηκαν τα γεγονότα στον "Αρχοντα των Δαχτυλιδιών".

Οι πράξεις του Τούριν τον οδηγούν άθελά του στην καταστροφή της οικογένειάς του και εκείνων που αγαπάει περισσότερο.

Όπως συμβαίνει κλασικά στα έργα του Τόλκιν, τα θέματα της θυσίας, της λύτρωσης και της ατελείωτης σύγκρουσης μεταξύ φωτός και σκιάς κυριαρχούν, αντανακλώντας διαχρονικές αλήθειες που βρίσκονται στους μεγαλύτερους μύθους και παραμύθια. 

Γενικά, πρόκειται για ένα βιβλίο που προσθέτει ένα λιθαράκι στην ιστορία της Μέσης Γης, κάτι το οποίο σίγουρα θα ικανοποιήσει τους λάτρεις του μαγικού αυτού κόσμου.

👍Η ξεχωριστή περιγραφή των χαρακτήρων του βιβλίου
👎Όσοι έχουν διαβάσει τις "Ατέλειωτες Ιστορίες" θα βρεθούν να έχουν ξανδιαβάσει ένα μεγάλο μέρος του βιβλίου

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩

 

O θρύλος του Ζίγκουρντ και της Γκούντρουν

Αν η "Πτώση του Αρθούρου" ήταν ένα βιβλίο άξιο διαβάσματος, τότε "Ο Θρύλος του Ζίγκουρντ και της Γκούντρουν" είναι ένα βιβλίο που επιβάλλεται να διαβάσεις, ανεξάρτητα του αν είσαι θαυμαστής του J.R.R. Tolkien ή όχι.

Ο μεγάλος Άγγλος συγγραφέας εξιστορεί σε δύο ποιήματα την ιστορία του Ζίγκουρντ, του ήρωα που μας είναι γνωστός από τον γνωστό τευτονικό θρύλο, και την σχέση του με τη Βαλκυρία Μπρουνχίλντε και την πριγκίπισσα Γκούντρουν. Από το κείμενο καταλαβαίνουμε πόσο σημάδεψαν τη ζωή του αυτές οι δυο.

Δεν θα κουραστούμε ποτέ να λέμε για την εξαιρετική δουλειά που έχει κάνει στη μετάφραση ο Θωμάς Μαστακούρης, ο οποίος μας μεταφέρει την ιστορία θεών και πολεμιστών, οι οποίοι μπλέκονται σε άγριες μάχες, αλλά και σε τραγικές ερωτικές ιστορίες με ένα τρόπο που αναδεικνύει το πρωτότυπο κείμενο που συντροφέυει κάθε φύλλο του βιβλίου. 

👍Η απόδοση μιας γνωστής ιστορίας με εξαιρετικό, λυρικό τρόπο
👎Ο άχαρος τίτλος

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩