Άουστερλιτς

 

Από τις πρώτες σειρές του "Άουστερλιτς" του Georg-Winfred Sebald κατάλαβα ότι αυτό το βιβλίο είναι ιδιαίτερο και έχει αποσπάσει διθυραμβικές κριτικές εξαιτίας της ιδιαιτερότητας στον τρόπο γραφής. 

Συγκεκριμένα, τα κεφάλαια απουσιάζουν, η ιστορία αλλάζει χρόνο, τόπο, πρόσωπα, ύφος χωρίς να σε προετοιμάσει, η αφήγηση είναι χειμαρρώδης και το μέγεθός του είναι τέτοιο που σε προκαλεί να μην το αφήσεις από τα χέρια γιατί δεν ξέρεις αν όντως στο σημείο που θες να σταματήσεις είναι όντως το τέλος εκείνης της μικρής ιστορίας που αποτελεί μέρος τη μεγαλύτερης ιστορίας που αποτελεί μέρος του ίδιου του βιβλίου, ή απλά σε ξεγέλασε ο Γερμανός συγγραφέας με τα καμώματά του. 

Ο συγγραφέας γνωρίζει τον Άουστερλιτς στον σταθμό τρένων της Αμβέρσας. Ο πρωταγωνιστής είναι ένας μοναχικός άνδρας που προσπαθεί να ανακαλύψει την αληθινή του ταυτότητα. Διατρέχοντας την Ευρώπης μέσα από τις μνήμες του μαθαίνουμε για την παιδική του ζωή και πώς από ένα χωριό της Τσεχίας έφτασε στην Ουαλλία. 

Μέσα από ενέργειες και φράσεις του, μαθαίνουμε καλύτερα την φιλοσοφία του για τη ζωή, όπως η αξεπέραστη θεωρία για το "μεγαλύτερο κατασκεύασμα του ανθρώπου", θεωρίες οι οποίες φαντάζουν καθόλου ξένες για έναν ταξιδιώτη της ζωής όπως αυτόν. Η περιγραφή των διάφορων τοπίων, αλλά και οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες δίνουν μια επιπλέον νότα μελαγχολίας στο παρελθόν που επανέρχεται στις ζωές μας.

Ένα μελαγχολικό βιβλίο που σε αφήνει με μια αίσθηση αισιοδοξίας. σίγουρα του αξίζει μια ανάγνωση. 

👍Η εναλλαγή του σκηνικού στο οποίο διαδραματίζονται κάθε φορά τα γεγονότα
👎Ο τρόπος γραφής δεν βοηθάει σε διαλείμματα κατά την ανάγνωση 

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩✩✩

Δεν είμαστε αγγελούδια

Είχα συμφωνήσει με τον εαυτό μου ότι δεν θα διαβάσω άλλο βιβλία με θέμα την Αλγερία. Η τελευταία μου επαφή με τη χώρα και τη λογοτεχνία γύρω από αυτή ήταν φρικτή, τόσο που δεν θυμάμαι καν ποιο ήταν το βιβλίο αυτό που με έκανε να κάνω αυτή τη συμφωνία. 

΄

Έχω συμφωνήσει, γενικά, αρκετά πράγματα με τον εαυτό μου. Όλως περιέργως, ο εαυτός μου έχει σπάσει κάποιες από αυτές τις συμφωνίες. Όπως, παραδείγματος χάριν, το ότι δεν θα διαβάσω άλλο βιβλίο σχετικά με την Αλγερία. Το "Δεν είμαστε αγγελούδια" του Mathieu Belezi ήταν ο λόγος της αθέτησης της συμφωνίας αυτής και για να είμαι ειλικρινής, δεν του κακιώνω. 

Έχω φτάσει σε σημείο να ακολουθώ, εκτός από κάποιους συγγραφείς, πιστά και κάποιους μεταφραστές. Ο Αχιλλέας Κυριακίδης είναι ένας τέτοιος μεταφραστής. Αποδίδει με μαεστρικό τρόπο στις περίπου 130 σελίδες του βιβλίου όλη τη φρίκη που βίωσε μια ομάδα γάλλων αποίκων στην Αλγερία του 19ου αιώνα, όπως την μεταφέρει ο αιρετικός, πολλές φορές, για τις απόψεις του Μπελεζί. 

Μέσα από το επαναλαμβόμενο μοτίβο (βαριά δουλειά) - (λουτρό αίματος) - (βαριά δουλειά) ο Μπελεζί παρουσιάζει τη διαφορά στην κοσμοθεωρία των δύο πλευρών - γάλλοι άποικοι / γηγενείς -  την εκρηκτική συνύπαρξή τους, ενώ παράλληλα ασκεί κριτική στην εξουσία, η οποία απομακρυσμένη από τις εξελίξεις, έδινε κατευθύνσεις ενώ στην πραγματικότητα ζούσε στον δικό της κόσμο. 

Ένα βιβλίο που θα αρέσει σε όσους καταπιάνονται με ιστορικά θέματα, ενώ ίσως κλοτσήσει χαμηλά στα αχαμνά όσους έχουν θεοποιήσει τη γαλλική κουλτούρα. 

👍Η ρεαλιστική περιγραφή της ζωής στην Αλγερία του 19ου αιώνα
👎Το επαναλαμβανόμενο μοτίβο δεν αφήνει περιθώρια για εκπλήξεις

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩

 

Η Εποχή των Τυφώνων

Ρούφηξα κυριολεκτικά απνευστί το βιβλίο της Fernanda Melchor "Η Εποχή των Τυφώνων". Χωρισμένο σε οχτώ κεφάλαια, το μικρής έκτασης βιβλίο παρουσιάζει τις ζωές κάποιων κατεστραμένων ανθρώπων που ζουν σε μια μικρή κωμόπολη του Μεξικό.

Όλα ξεκινάνε από την ανακάλυψη του πτώματος της Μάγισσας, του κεντικού χαρακτήρα του βιβλίου, από μια παρέα παιδιών. Από εκεί και στο εξής, με ξέφρενο ρυθμό και μακροπεριόδο λόγο που σε λαχανιάζει για να παρακολουθήσεις όσα συμβαίνουν μαθαίνεις μικρές ιστορίες ανθρώπων, οι οποίοι με κάποιο τρόπο συνδέθηκαν με τη Μάγισσα, ιστορίες βίας, φόνων, σεξ, πορνείας, βιασμών, εμπορίας ναρκωτικών, ομοφοβίας και ό,τι άλλο μπορεί να συλλάβει ο ανθρώπινος νους. 

Θύτες και θύματα γίνονται ένα και όλων η μοίρα είναι προδιαγεγραμμένη να καταλήξει στο ίδιο μέρος, όπως και εκείνη της Μάγισσας, η οποία αν και νεκρή από τις πρώτες κιόλας σελίδες, ζωντανεύει από τις στυγνές, γεμάτες ένταση και βωμολοχίες (ποτέ δεν φανταζόμουν ότι μια συγγραφέας θα έβριζε τόσο πολύ) περιγραφές των ηρώων του βιβλίου. 

Μέσα στη μαυρίλα και την απαισιοδοξία του βιβλίου, ακόμα και το φωτάκι που αχνοφαίνεται στο τέλος, περισσότερο μοιάζει με ειρωνική σκηνή παρά με παράθυρο προς την ελπίδα. Ίσως, το τραγούδι του παππού να μην αρκεί. 

👍Η ωμή γλώσσα που χρησιμοποιεί η συγγραφέας
👎Το κεφάλαιο εφτά είναι μικρό, τόσο σε μέγεθος, όσο και σε αξία και αδικεί το βιβλίο

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩

Οι Αθέατοι

Έκανα το λάθος και έπιασα στα χέρια μου το βιβλίο "Οι Αθέατοι" του Alain Damasio, αμέσως μετά την ολοκλήρωση δύο εξαιρετικών βιβλίων που προηγήθηκαν (Το Τενεκεδένιο Ταμπούρλο και Cloud Atlas). Έτσι, μέσα μου, παρά την μεγάλη κορδέλα που τύλιγε το βιβλίο και έγραφε "Το καλύτερο βιβλίο της χρονιάς" ήξερα ότι κάτι τέτοιο - τουλάχιστον στη δική μου περίπτωση- δεν θα ίσχυε. 

Η εμπειρία, όμως, ήταν άκρως ενδιαφέρουσα. Το μυθιστόρημα σε τραβάει μέσα σε έναν δυστοπικό κόσμο του κοντινού μέλλοντος (2040) στη Γαλλία, όπου οι πολυεθνικές ελέγχουν τα πάντα, ακόμα και την καθημερινότητα των πολιτών. Σε ένα κόσμο όπου όλα γίνονται φορώντας το μαγικό δαχτυλίδι (όχι το ένα που εξουσιάζει τον κόσμο, αλλά το αντίστοιχο "τσιπάκι" του βιβλίου), διαδραματίζεται η ιστορία των "Αθέατων".

Οι έξι κεντρικοί χαρακτήρες μιλούν ο καθένας με τον δικό του τρόπο, κάτι που αποτυπώνεται και στο χαρτί με διαφορετική γραμματοσειρά, αλλά και διαφορετικά σημεία στίξης. Κοινή συνισταμένη η ύπαρξη των "Αθέατων" στη ζωή τους. 

Η γραφή του Νταμαζιό είναι πυκνή και γεμάτη εικόνες που σε καθηλώνουν, ενώ οι ιδέες του αμφισβητούν βαθιά την τρέχουσα κοινωνική πραγματικότητα. Μέσα από τη δράση και τον στοχασμό των χαρακτήρων, το βιβλίο σε αναγκάζει να σκεφτείς για την ελευθερία, την τεχνολογία και τις προσωπικές επιλογές μας σε έναν κόσμο που συνεχώς αλλάζει.Το βιβλίο δεν είναι απλώς μια δυστοπία, αλλά μια φιλοσοφική αναζήτηση για το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος σε έναν ψηφιακό κόσμο. 

Σε έναν κόσμο που αλλάζει, συγγραφείς με προβληματισμούς όπως ο Alain Damasio επιβάλλεται να υπάρχουν και να γράφουν. 

👍Οι προβληματισμοί που θέτει το βιβλίο
👎Η αργή εξέλιξη της πλοκής, ακόμα και σε σημεία έντονης δράσης

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩

 

Cloud Atlas

Το 2012, (ίσως όχι και τόσο) μικρό παιδάκι τότε, είχα παρακολουθήσει στον κινηματογράφο την ταινία "Cloud Atlas". Ενώ μου είχε αρέσει αρκετά το όλο μπερδεμένο του πράγματος, εντούτοις οι κριτικές που διάβαζα αργότερα από τους "ειδικούς" ήταν αντίθετες προς την άποψη μου. Σκαλίζοντας λίγο παραπάνω, ανακάλυψα ότι οι βιβλιόφιλοι ανα τον κόσμο, αλλά και στην Ελλάδα, θεωρούσαν το βιβλίο στο οποίο βασίστηκε η ταινία αριστούργημα. Ο στόχος να διαβάσω αυτό το κείμενο είχε τεθεί.

Περιμένοντας στωικά τόσα χρόνια να επανακυκλοφορήσει (ήλπιζα) από κάποιον εκδοτικό οίκο στην Ελλάδα το μυθιστόρημα του David Mitchell, η χαρά μου για την πρωτοβουλία των εκδόσεων Μεταίχμιο σε μία εξαιρετικά προσεγμένη έκδοση με επίμετρο, μάλιστα, του ίδιου του συγγραφέα, δεν περιγραφόταν,

Το βιβλίο το ρούφηξα κυριολεκτικά μέσα σε κάτι ώρες. Το δέσιμο έξι διαφορετικών ιστοριών με τη σειρά Α1, Β1, Γ1, Δ1, Ε1, Ζ, Ε2, Δ2, Γ2, Β2, Α2 ήταν κάτι το οποίο είχε αποδωθεί και στην ταινία, οπότε ήξερα τι να περιμένω. Οι έξι διαφορετικοί κόσμοι που ανοίχτηκαν εμπρός μου με γοήτευσαν αρκετά. Η αγαπημένη μου ιστορία έγινε πλέον η Α σε αντίθεση με την Δ που είχα λατρέψει βλέποντας την ταινία. 

Γράφοντας αυτή την κριτική, αντιλαμβάνομαι ότι επανέρχονται στις μνήμες μου οι σκηνές από την ταινία με εμένα πιο ζωντανό θεατή, έχοντας ξαναζήσει τα ίδια μέρα και τα ίδια πρόσωπα διαβάζοντας το βιβλίο. Ο ίδιος ο Μίτσελ στο επίμετρο αναφέρει ότι στο μυθιστόρημά του όλα είναι τακτοποιημένα εκ προοιμίου. Ήξερε από πριν τι ήθελε να γράψει, πώς να το συνδέσει με το επόμενο και πώς να ολοκληρώσει την ιστορία του. Ακόμα και ο τίτλος, "Άτλας Νεφών", αν και παράταιρος, αποκτά νόημα, όπως οι λέξεις που συνθέτουν τις 612 σελίδες του βιβλίου, όπως οι σταγόνες που συνθέτουν έναν ωκεανό. 

"Κι ωστόσο τι είναι ένας ωκεανός, αν όχι ένα πλήθος από σταγόνες;"

 👍Το τέλος της ιστορίας Α1 που σε βάζει στο νόημα του βιβλίου

 👎Η ιστορία Ζ που αδικείται από την σύγκρισή της με τις άλλες

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩✩✩

Το Τενεκεδένιο Ταμπούρλο

Όταν έχεις διαβάσει διθυραμβικές κριτικές για ένα βιβλίο, δύο πράγματα σου περνούν συνήθως από το μυαλό. Το πρώτο είναι ότι το βιβλίο είναι ένα υπερεκτιμημένο ανάγνωσμα που οι περισσότεροι το ανεβάζουν ψηλότερα από όσο του αξίζει για να μην θεωρηθούν από τους υπόλοιπους ως αδαείς. Το δεύτερο είναι ότι πρέπει να το διαβάσεις και εσύ ώστε να επιβεβαίωσεις τον παραπάνω συλλογισμό.

Έτσι κάπως, έπεσε στα χέρια μου "Το Τενεκεδένιο Ταμπούρλο" του Günter Grass στην επανέκδοση που πραγματοποίησαν οι εκδόσεις Πατάκη. Από τις πρώτες, κιόλας, σελίδες, ο Γκύντερ Γκρας υφαίνει μαεστρικά ένα δικό του κόσμο με πρωταγωνιστή τον Όσκαρ, έναν τρόφιμο ψυχιατρείου - όπως παραδέχεται ο ίδιος- ο οποίος με τον δικό του τρόπο παρουσιάζει τη ζωή του, όπως την έζησε πριν καλά καλά γεννηθεί μέχρι και την ηλικία των τρίαντα χρόνων που είναι σήμερα. Σταθερή συντροφιά του, το τενεκεδένιο του ταμπούρλο. 

Ο βραβευμένος με Νόμπελ, Γερμανός συγγραφέας, με την πολυτάραχη ζωή, μέσα σε 780 σελίδες, τις οποίες χωρίζει σε τρία μέρη διατρέχει την ζωή στη Γερμανία, πριν, κατά την διάρκεια και μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, μέσα από την ματιά του αλλοπρόσαλου κεντρικού ήρωα. Άτομα πλαισιώνουν τη ζωή του νάνου Όσκαρ, μέρη αλλάζουν εν ριπή οφθαλμού, ο χρόνος κυλάει και όλα δένουν αρμονικά με ένα αφηγηματικό τρόπο, ο οποίος σε αναγκάζει να τρέξεις για να προλάβεις την επόμενη σελίδα πριν χαθεί. Ακόμα και αν στο τέλος μπερδευτείς, ο ίδιος ο Όσκαρ, ανακεφαλαιώνει σε μία παράγραφο όλα όσα έζησες μαζί του, αφήνοντάς σε μια μία γλυκόπικρη αίσθηση καθώς όλα τα ωραία πράγματα κάποτε φτάνουν στο τέλος. 

Εϊναι το Τενεκεδένιο Ταμπούρλο το καλύτερο βιβλίο που διάβασα ποτέ; Μάλλον όχι, ακόμα εξακολουθώ να έχω άλλο στην κορυφή της σχετικής λίστας. Είναι το Τενεκεδένιο Ταμπούρλο το καλύτερο βιβλίο που διάβασα φέτος; Αναντίρρητα. 

👍Αν αναφέρω κάτι, θα αδικήσω τα υπόλοιπα μέρη του βιβλίου
👎Πραγματικά, τίποτα.

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩✩✩✩✩✩

 

Το τραγούδι του προφήτη

Είχα αναφερθεί στο παρελθόν για το πόσο αξιοκρατικά είναι κάποια βραβεία βιβλίων (διαβάστε εδώ). "Το τραγούδι του προφήτη" το είχα βάλει στη λίστα όταν ο Ιρλανδός συγγραφέας Paul Lynch απέσπασε για αυτό του το μυθιστόρημα το 2023 το βραβείο Booker. Οι κριτικές που ακολούθησαν ήταν διθυραμβικές για εκείνο το ατελείωτο κατεβατό λέξεων, χωρίς παραγράφους, και χωρίς διακριτούς διαλόγους, σε ένα κείμενο 330 σελίδων ποτισμένων από τόση μαυρίλα που μόνο το πιο πυκνό σκοτάδι στα νησιά Σβάλμπαρντ μια κρύα νύχτα του χειμώνα μπορεί να συγκριθεί. 

 

Σας έχω μιλήσει, επίσης, στο παρελθόν για την προστιθέμενη αξία που αποκτούν τα βιβλία που δεχόμαστε ως δώρα (διαβάστε εδώ). Όπως καταλάβατε, από τη στιγμή που δέχτηκα σαν δώρο ένα βιβλίο που ήθελα από μόνος μου να διαβάσω και ένας καλός μου φίλος φρόντισε να το βγάλει από τη λίστα με τις μελλοντικές αγορές, δεν έχασα ευκαιρία να το ξεκινήσω και να το τελειώσω σε μία μέρα. 

Ο Paul Lynch συνθέτει μια ιστορία με κεντρικό ήρωα την Άιλις (ήρωας - ηρωίδα μικρή σημασία έχει στο συγκεκριμένο βιβλίο), η οποία μετά την βίαιη σύλληψη και εξαφάνιση του άντρα της Λάρι παλεύει να μείνει δυνατή για τα παιδιά της ξεκινώντας τον δικό της αγώνα για την ανεύρεση του συζύγου της σε μια δυστοπική Ιρλανδία (μικρή σημασία έχει η χώρα), της οποία οι κάτοικοι βιώνουν στο πετσί τους τις συνέπειες της βίαιης αλλαγής του πολιτεύματος. 

Ενα μυθιστόρημα που θα μπορούσε να τοποθετηθεί σε οποιαδήποτε χώρα, σε οποιαδήποτε πόλη, σε οποιοδήποτε μέρος, σε οποιοδήποτε χρόνο, με οποιοδήποτε κεντρικό πρωταγωνιστή, με οποιουσδήποτε δευτερεύοντες χαρακτήρες (πάντα τα παιδιά δημιουργούν μια έξτρα συγκινησιακή φόρτιση) αρχίζει, εξελίσσεται και τελειώνει απνευστί προσπαθώντας σαν μια κακόγουστη φάρσα να σου προκαλέσει βίαια συναισθήματα, τα οποία λείπουν από αυτούς που τα βιώνουν. 

Ολοκληρώνοντας την ανάγνωση, αρκετές σκηνές, έρχονται στη μνήμη μου σαν flashback, διαταράσσοντας το πυκνό σκοτάδι με το οποίο μας πότισε ο Ιρλανδός συγγραφέας. Μια μεταφορά στον κινηματογράφο κρίνεται επιτακτική και νομίζω θα γίνει πραγματικότητα. 

👍Μια από τις πιο ρεαλιστικές δυστοπίες που έχουν αποτυπωθεί στο χαρτί
👎Ο λάθος χειρισμός του κεντρικού προσώπου της ιστορίας

Βαθμολογία: ✩✩✩✩✩